Yazıyı indirmek için tıklayınız.
Özet
Bu makalede, Mısır Feminist Birliği’nin yayın organı L’Egyptienne dergisinin (1925–1940), feminist tarihyazımında bir arşiv kaynağı olarak nasıl kullanılabileceğini göstermeye çalıştım. Temel amacım kadın hareketleri tarafından üretilen süreli yayınların, resmi arşivlerin çoğu kez dışarıda bıraktığı söylemleri, ilişkileri ve gündelik siyasal pratikleri kayda geçiren arşiv kaynakları olarak nasıl okunabileceğini ortaya koymaktı. Bu tür yayınlar yalnızca olayların aktarımını değil, aynı zamanda olayların hangi kavramsal çerçevelerde anlamlandırıldığını, kadın öznelerin kendilerini nasıl konumlandırdıklarını ve kadın hareketleri arasındaki etkileşimlerin nasıl kurulduğunu da belgeleyen kaynaklardır.
L’Egyptienne’de yayımlanan Türkiye’ye ilişkin haberlerde, makalelerde ve Mayıs 1936 tarihli Türkiye özel sayısında, Türkiye’deki kadınların kamusal alandaki görünürlüğü, hukuki reformlar ve örgütlü kadın mücadelesi, Mısırlı feminist çevrelerin bakışıyla analiz edilmektedir. Bu bağlamda, makalede L’Egyptienne’i Mısır’daki feminist hareketin düşünsel ve örgütsel belleğini taşıyan bir arşiv alanı olarak değerlendirirken, derginin Türkiye’deki kadın hareketine ve erken Cumhuriyet dönemindeki toplumsal dönüşümlere gösterdiği yoğun ve istikrarlı ilgiyi inceliyorum. Bu inceleme, L’Egyptienne’in Türkiye’yi yalnızca dışarıdan gözlemlenen bir örnek olarak değil, bölgesel ve uluslararası feminist hareketin parçası olarak önemli gördüğünü göstermektedir. 1935 yılında İstanbul’da düzenlenen Uluslararası Kadınlar Birliği’nin 12. Kongresi’nin ertesi yılı yayımlanan Türkiye özel sayısı, Mısırlı feministlerin Türkiye’de kadınların yaşadıkları dönüşümlere yönelik ilgilerinin azalarak da olsa devam ettiği bir döneme denk düşer. Bu ilginin en yoğun olduğu yıllar 1925-1932 arasıdır. 1930’dan itibaren, özellikle de 1936 sonrasında, L’Egyptienne’in Türkiye’deki kadınlara daha az yer verdiği, ancak Türkiye’nin modernleşmesini daha çok kültürel ve ekonomik bakımdan ele aldığı görülmektedir. Bu çalışma, bu tür yayınların yalnızca olayları değil, kadın öznelerin söylemlerini, karşılıklı etkileşimlerini ve tarihsel konumlanışlarını da ayrıntılı biçimde kayda geçirdiğini göstermektedir.
Abstract
In this article, I seek to demonstrate how L’Egyptienne (1925–1940), the official publication of the Egyptian Feminist Union, can be used as an archival source in feminist historiography. The primary aim of my study is to show how periodicals produced by women’s movements can be read as archival sources that record discourses, relationships, and everyday political practices often excluded from official archives. Such publications document not only events themselves, but also the conceptual frameworks through which they were interpreted, the ways in which women subjects positioned themselves, and how interactions between women’s movements were articulated.
In the news, articles, and the Turkey special issue published in May 1936, L’Egyptienne analyzes the public visibility of women in Turkey, legal reforms, and organized women’s activism from the perspective of Egyptian feminist circles. In this context, while approaching L’Egyptienne as an archival space that carries the intellectual and organisational memory of the feminist movement in Egypt, I examine the journal’s sustained and strong interest in the women’s movement in Turkey and the social transformations of the early Republican period. This analysis demonstrates that L’Egyptienne regarded Turkey not merely as an externally observed case, but as an integral part of a regional and international feminist movement. The Twelfth Congress of the International Alliance of Women held in Istanbul in 1935, together with the Turkey special issue published the following year, marks a period during which Egyptian feminists’ interest in the transformations experienced by women in Turkey continued, albeit with diminishing intensity. The years in which this interest was most pronounced span the period from 1925 to 1932. From 1930 onward—and particularly after 1936—it became evident that L’Egyptienne devoted less space to women in Turkey, while increasingly addressing Turkey’s modernization in cultural and economic terms. This analysis demonstrates that such publications record in detail not only events, but also the discourses of women subjects, their mutual interactions, and their historical positioning.