Mart 2026 · Cilt 3 · Sayı 5

ARAŞTIRMA-İNCELEME

Bir Arşiv Kaynağı Olarak L’Egyptienne (1925–1940): Mısır Feminist Birliği’nin Yayın Organında Türkiye’de Kadın Hareketinin, İlklerin ve Modernleşmenin İzleri

Aslı Davaz s. 51-92

Özet

Bu makalede, Mısır Feminist Birliği’nin yayın organı L’Egyptienne dergisinin (1925–1940), feminist tarihyazımında bir arşiv kaynağı olarak nasıl kullanılabileceğini göstermeye çalıştım. Temel amacım kadın hareketleri tarafından üretilen süreli yayınların, resmi arşivlerin çoğu kez dışarıda bıraktığı söylemleri, ilişkileri ve gündelik siyasal pratikleri kayda geçiren arşiv kaynakları olarak nasıl okunabileceğini ortaya koymaktı. Bu tür yayınlar yalnızca olayların aktarımını değil, aynı zamanda olayların hangi kavramsal çerçevelerde anlamlandırıldığını, kadın öznelerin kendilerini nasıl konumlandırdıklarını ve kadın hareketleri arasındaki etkileşimlerin nasıl kurulduğunu da belgeleyen kaynaklardır. L’Egyptienne’de yayımlanan Türkiye’ye ilişkin haberlerde, makalelerde ve Mayıs 1936 tarihli Türkiye özel sayısında, Türkiye’deki kadınların kamusal alandaki görünürlüğü, hukuki reformlar ve örgütlü kadın mücadelesi, Mısırlı feminist çevrelerin bakışıyla analiz edilmektedir. Bu bağlamda, makalede L’Egyptienne’i Mısır’daki feminist hareketin düşünsel ve örgütsel belleğini taşıyan bir arşiv alanı olarak değerlendirirken, derginin Türkiye’deki kadın hareketine ve erken Cumhuriyet dönemindeki toplumsal dönüşümlere gösterdiği yoğun ve istikrarlı ilgiyi inceliyorum. Bu inceleme, L’Egyptienne’in Türkiye’yi yalnızca dışarıdan gözlemlenen bir örnek olarak değil, bölgesel ve uluslararası feminist hareketin parçası olarak önemli gördüğünü göstermektedir. 1935 yılında İstanbul’da düzenlenen Uluslararası Kadınlar Birliği’nin 12. Kongresi’nin ertesi yılı yayımlanan Türkiye özel sayısı, Mısırlı feministlerin Türkiye’de kadınların yaşadıkları dönüşümlere yönelik ilgilerinin azalarak da olsa devam ettiği bir döneme denk düşer. Bu ilginin en yoğun olduğu yıllar 1925-1932 arasıdır. 1930’dan itibaren, özellikle de 1936 sonrasında, L’Egyptienne’in Türkiye’deki kadınlara daha az yer verdiği, ancak Türkiye’nin modernleşmesini daha çok kültürel ve ekonomik bakımdan ele aldığı görülmektedir. Bu çalışma, bu tür yayınların yalnızca olayları değil, kadın öznelerin söylemlerini, karşılıklı etkileşimlerini ve tarihsel konumlanışlarını da ayrıntılı biçimde kayda geçirdiğini göstermektedir.

PDF

Yazının tamamını PDF olarak okuyabilirsiniz.

Yazıyı indir