Eylül 2025 · Cilt 2 · Sayı 4

ARAŞTIRMA-İNCELEME

“Melek Erip Erbilen’i Hatırlamak

Esma Vildan Türkan s. 19-28

Özet

Bu yazıda Osmanlı Devleti’nin son döneminde doğan, hastalığı nedeniyle okula gitmeyerek tahsilini hususi yolla alan, pek çok türde eser veren bir Cumhuriyet kadınını; Melek Erip Erbilen’i (1911-1981) anlatmaya çalıştım. Doktora tezim esnasında Londra’da yapılmış erken dönem Cumhuriyet kadın gazetecilerini konu edinen bir tezde Melek Erip Erbilen ismini gördüm. İlginç öğrenim hikâyesinin yanı sıra İnönü Ansiklopedisi için tercümeler yapması, Yunus Nadi Ödülü alması, piyesler, hikâyeler yazması aktif bir yazın hayatı olduğunun işaretleriydi. Daha önce hiç rastlamadığım bu ismi meslektaşlarım ve hocalarıma sordum; kimse duymamıştı. Aslı Davaz istisna oldu; Melek Erip Erbilen ismini biliyordu. Her iki kitabında; hem Necile Tevfik Arşivi Açıklamalı Kataloğu’nda hem de Eşitsiz Kız Kardeşlik’te ismi geçen Melek Hanım, Türk Kadın Birliği üyeleri içinde yer almaktaydı. Ayrıca Kadın Eserleri Kütüphanesi’nde bulunan Türk Kadın Birliği üyelerinin radyo konuşmalarını içeren kitapçıkta da adı geçiyordu, zira o da radyoda konuşanlar arasındaydı. Melek Erip Erbilen’in yazılarına ve yaşam öyküsüne ulaşmak için Gaste Arşivi’ni, vefat ilanları için Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerinin arşivlerini taradım. Ulus Gazetesi’nde hikâyeleri, Oscar Wilde ve Charlotte Bronte çevirileri çıkmıştı. Jane Eyre tercümesi tefrika şeklinde yayımlanmıştı. Çeviri ve röportajlar yaptığı Akis ve Kadın Gazetesi’ni de inceledim. Kadın Gazetesi’nde kendisiyle yapılmış bir mülakat da bulunuyordu. Bu sayede ilk gençlik yılları ve yazıyla ilişkisinin nasıl başladığı açığa çıkmış oldu. Bununla birlikte Nadir Kitap’ın web sayfasında Melek Erip Erbilen adını arattığımda 1944 tarihli Mayerling Faciası adlı bir tercümesi olduğunu da gördüm. Fotoğraflarına ve özel hayatıyla ilgili detaylara ise Cenevre’de yaşayan ve iletişime geçtiğim kızı Ayşe Mitchell Erbilen aracılığıyla ulaşabildim. Ayşe hanım, Melek Hanım’ın günlük yaşantısını, okuma tercihlerini, Kadın Birliği’nden hatırladığı arkadaşlarını anlattı. Ben de ona annesiyle ilgili bilmediklerini; yazarlık serüvenini, çeşitli mecralardaki yazılarını sundum. Osmanlı’nın son döneminde doğmuştu; Milli Mücadele’yi, genç Cumhuriyet’in ilk yıllarını, iki dünya savaşını gören ve her nasılsa adı belleklerden silinen bir kadın yazarı araştırmak benim için çok heyecan ve mutluluk vericiydi. Ancak daha da anlamlı olan, Melek Erbilen’in kızı Ayşe Mitchell Erbilen’in, “yıllar sonra hatırlanmasının annesinin ruhunu şad ettiğini” söylemesiydi. Umut ediyorum ki Melek Erbilen üzerine başka çalışmalar da yapılır.

PDF

Yazının tamamını PDF olarak okuyabilirsiniz.

Yazıyı indir